انار بۇلت \ شينجياڭ گازەتىنىڭ ٴتىلشىسى ۋاڭ شيڭرۇي 6 ـ ايدىڭ 26 ـ كۇنى ۇرىمجىدەن حابارلايدى. 8 ـ كەزەكتى جۇڭگو _ ازيا _ ەۆروپا كورمەسى كەزىندە 3 ـ كەزەكتى جۇڭگو _ قازاقستان جەرگىلىكتى ورىندار سەلبەستىك تالقى مىنبەرى 6 ـ ايدىڭ 26 ـ كۇنى تۇستەن كەيىن شينجياڭ حالىقارالىق ٴماجىلىس ـ كورمە ورتالىعىندا وتكىزىلدى، جۇڭگو _ قازاقستان ەكى ەلدىڭ سيلى قوناقتارى ٴبىر ارادا باس قوسىپ، نازاردى ”تاتۋ كورشىلىك، سەلبەسىپ تەڭ يگىلىككە كەنەلۋ“ نەگىزگى تاقىرىبىنا شوعىرلاندىرىپ، جاڭا داۋىردەگى جۇڭگو مەن قازاقستاننىڭ جەرگىلىكتى ورىندارىنىڭ ٴوزارا ٴتيىمدى سەلبەستىگىن تەرەڭدەتۋدى بىرگە اقىلداسىپ، جۇڭگو مەن قازاقستاننىڭ تاعدىرلاس ورتاق تۇلعاسىن قۇرۋعا جەرگىلىكتى ورىنداردىڭ كۇشىن قوستى.
اۆتونوميالى رايوندىق پارتكومنىڭ شۋجيى ما شيڭرۇي، قازاقستاننىڭ ورىنباسار زۇڭليى جۇمانعارين تالقى مىنبەرىنە قاتىناستى ٴارى ارقاۋ ٴسوز سويلەدى. مەملەكەتتىك ساياسي كەڭەستىڭ ورىنباسار ٴتوراعاسى، مەملەكەتتىك ساۋدا ـ ونەركاسىپشىلەر بىرلەستىگىنىڭ ٴتوراعاسى گاۋ يۇنلۇڭ ارناۋ ٴسوز سويلەدى.
اۆتونوميالى رايوندىق پارتكومنىڭ ورىنباسار شۋجيى، اۆتونوميالى رايوننىڭ ٴتوراعاسى ەركىن تۇنياز باسقاردى. شانشي ولكەسىنىڭ باستىعى جاۋ گاڭ، اۆتونوميالى رايوندىق پارتكومنىڭ ورىنباسار شۋجيى، بيڭتۋاننىڭ جىڭۋيى لي يفي ٴسوز سويلەدى. اۆتونوميالى رايوندىق حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ٴزۇمىرات وبۇل، اۆتونوميالى رايوندىق ساياسي كەڭەستىڭ ٴتوراعاسى نۇرلان ٴابىلماجىن قاتىناستى.
ما شيڭرۇي ارقاۋ سوزىندە جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايوندىق كوميتەتى، اۆتونوميالى رايوندىق حالىق ۇكىمەتى جانە شينجياڭ ٴوندىرىس ـ قۇرىلىس بيڭتۋانى اتىنان سيلى قوناقتاردىڭ كەلگەندىگىن قارسى الدى. ول مىنالاردى ٴبىلدىردى: جۇڭگو _ قازاقستان جەرگىلىكتى ورىندار سەلبەستىك تالقى مىنبەرى تۇڭعىش رەت جۇڭگونىڭ شينجياڭىندا وتكىزىلدى، بۇل شينجياڭ جونىنەن ماڭىزدى مانگە يە. ٴتوراعا شي جينپيڭ مەن توقايەۆ زۇڭتۇڭنىڭ ستراتەگيالىق جەتەكشىلىگىندە، جۇڭگو _ قازاقستان قارىم ـ قاتىناسى ماڭگىلىك جان ـ جاقتى ستراتەگيالىق سەرىكتەستىك قارىم ـ قاتىناس دەڭگەيىنە كوتەرىلىپ، جاڭا ”التىن 30 جىلدى“ باستادى. قازاقستان _ جۇڭگو شينجياڭىنىڭ سىرتقا ەسىك اشۋ سەلبەستىگىندەگى ماڭىزدى سەرىگى، ەكى جاقتىڭ ٴار دارەجەلى اۋىس ـ كۇيىسى كۇن سايىن تەبىندەپ، ٴار سالاداعى سەلبەستىگى ۇزدىكسىز تەرەڭدەدى. قازىر شينجياڭ جاڭا داۋىردەگى جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ شينجياڭدى باسقارۋ جالپى جوباسىن تولىق، دالمە ـ ٴدال، جاپپاي دايەكتىلەندىرىپ، جىبەك جولى ەكونوميكالىق بەلدەۋى وزەكتى رايونىن جەدەل قۇرىپ، شينجياڭ ەركىن ساۋدا سىناق رايونىن جوعارى ولشەممەن، جوعارى ساپامەن قۇرىپ، ازيا _ ەۆروپا التىن ارناسىن جانە جۇڭگونىڭ باتىسقا ەسىك اشۋداعى الدىڭعى شەبىن كۇش سالا قالىپتاستىرۋدا. قازاقستان جەدەل دامىعان، گۇلدەنىپ ـ كوركەيگەن ”جاڭا قازاقستان“ قۇرۋدا، ەكى جاق تا دامۋدىڭ ماڭىزدى ستراتەگيالىق وراي مەزگىلىندە تۇر، بولاشاقتاعى سەلبەستىك كومەسكى كۇشى زور. جۇڭگو شينجياڭى وسى رەتكى تالقى مىنبەرىن وراي ەتىپ، جۇڭگوداعى باۋىرلاس ولكە، قالالارمەن بىرگە جۇڭگو مەن قازاقستاننىڭ جەرگىلىكتى ورىندار ارا بارىس ـ كەلىسىن اناعۇرلىم كۇشەيتىپ، ەكى جاقتىڭ ٴار سالاداعى سەلبەستىگىن تەرەڭدەتىپ، جۇڭگو مەن قازاقستاننىڭ تاعدىرلاس ورتاق تۇلعاسىن قۇرۋعا شينجياڭ كۇشىن قوسۋدى قالايدى.
جۇمانعارين ارقاۋ سوزىندە مىنالاردى ٴبىلدىردى: ەكى ەلدىڭ مەملەكەت باسشىلارى اراسىنداعى تاماشا دوستىقتىڭ ارقاسىندا، قازاقستان مەن جۇڭگونىڭ ماڭگىلىك جان ـ جاقتى ستراتەگيالىق سەرىكتەستىك قارىم ـ قاتىناسى كۇن سايىن كۇشەيىپ، ەكى جاق ٴبىر قىدىرۋ كەلەلى سەلبەستىك نىساندارىن ٴساتتى اتقاردى. جىبەك جولى ەكونوميكالىق بەلدەۋىن بىرگە قۇرۋ باستاماسى تۇڭعىش رەت قازاقستاندا ورتاعا قويىلعاننان بەرى، قازاقستان مەن جۇڭگو ەكى ەل سەلبەستىكتى ۇزدىكسىز تەرەڭدەتىپ، قاتىناس قۇرىلىسى، كاسىپ سالاسىن دامىتۋ سياقتى كوپ سالادا ۇزدىكسىز تىڭ ىلگەرىلەۋشىلىككە قول جەتكىزدى. جۇڭگو قازاقستاننىڭ نەگىزگى قارجى قوسۋ قاينارىنىڭ بىرىنە اينالدى، ەكى جاقتىڭ سەلبەستىكتى ۇزدىكسىز تەرەڭدەتۋدەگى كومەسكى كۇشى توتەنشە زور. قازىر قازاقستان مەن جۇڭگو ەكى جاق بار كۇشپەن قاجەتتى شارت ـ جاعداي جاراتىپ، ەكى ەلدىڭ جەرگىلىكتى ورىندار ارا سەلبەستىگىن جەدەل دامىتىپ، تەمىر جول، تاس جول سياقتىلاردى ۇلاستىرۋدى، تۇتاستىرۋدى ۇزدىكسىز ىلگەرىلەتىپ، اۋىل شارۋاشىلىعى سياقتى سالالارداعى باسىمدىقتار ارقىلى ٴبىرىن ـ ٴبىرى تولىقتاۋدى، ٴوزارا تيىمدىلىك جەتكىزىپ، تەڭ يگىلىككە كەنەلۋدى جەبەۋدە. بيىل _ جۇڭگونىڭ ”قازاقستان ساياحات جىلى“. ەكى ەل ٴوزارا ۆيزا كەشىرىم ەتۋ ساياساتىن اتقاردى، قازاقستان جاق ٴتىپتى دە كوپ جۇڭگولىق ساياحاتشىنىڭ قازاقستانعا ساياحاتتاي بارۋىن قارسى الادى، شەكارا اتتاعان ساياحات سەلبەستىگى ارقىلى ەكى ەلدىڭ ەكونوميكا ـ ساۋدا جانە گۋمانيتارلىق ىستەر اۋىس ـ كۇيىسىن ونان ارى جەبەيدى. قازاقستان باستان ـ اياق ەسىك اشۋ پوزيتسياسىمەن كوپشىلىكپەن بىرگە قۇلشىنىپ، وسى رەتكى تالقى مىنبەرىن وراي ەتىپ، اناعۇرلىم كوپ كەلەلى نىسانداردىڭ تياناقتانۋىن جەبەپ، قازاقستان مەن جۇڭگو ەكى ەلدىڭ اناعۇرلىم كوپ ٴونىمدى سەلبەستىكتى جۇزەگە اسىرۋىن ىلگەرىلەتۋدى قالايدى.
گاۋ يۇنلۇڭ ارناۋ سوزىندە مىنالاردى ٴبىلدىردى: قازاقستان _ ٴتوراعا شي جينپيڭنىڭ ”ٴبىر بەلدەۋ، ٴبىر جولدى“ بىرگە قۇرۋ باستاماسى تۇڭعىش العا قويىلعان جەر جانە ەڭ ەرتە قولداۋ كورسەتكەن، بىرگە قۇرۋعا ات سالىسقان مەملەكەت. ەكى ەلدىڭ مەملەكەت باسشىلارىنىڭ ستراتەگيالىق جەتەكشىلىگىندە، جۇڭگو _ قازاقستان قارىم ـ قاتىناسىنىڭ دەڭگەيى ۇزدىكسىز جوعارىلاپ، ەكى ەلدىڭ جەرگىلىكتى ورىندار ارا سەلبەستىگى تىڭ ساتىعا قادام تاستادى. بىلتىر جۇڭگونىڭ شينجياڭىنىڭ جانە باسقا ولكە، اۆتونوميالى رايون، قالالارىنىڭ قازاقستاننىڭ جەرگىلىكتى ورىندارىمەن اۋىس ـ كۇيىسى قويۋلاسىپ، بارىس ـ كەلىسى جيىلەپ، ٴبىر قىدىرۋ سەلبەستىك جەتىستىكتەرىن جەبەپ، بىرتىندەپ جۇڭگو _ قازاقستان سەلبەستىگىن تەرەڭدەتۋدەگى، كەڭەيتۋدەگى ماڭىزدى كۇشكە اينالدى. وسى رەت شينجياڭدا وتكىزىلگەن جۇڭگو _ قازاقستان جەرگىلىكتى ورىندار سەلبەستىك تالقى مىنبەرى جۇڭگو مەن قازاقستاننىڭ شينجياڭنىڭ ەكى ەلدىڭ جەرگىلىكتى ورىندار سەلبەستىگىندەگى ماڭىزدى رولىنا ايرىقشا ٴمان بەرەتىندىگىن تولىق ايگىلەدى. تاراپتاردىڭ وسى تۇعىردان ويداعىداي پايدالانىپ، ۇلاستىرۋ، تۇتاستىرۋ سەلبەستىگىن جانە بىرلەسىپ ارەكەتتەنىپ دامۋدى كۇشەيتىپ، جۇڭگو مەن قازاقستاننىڭ سەلبەسىپ تەڭ يگىلىككە كەنەلۋىنىڭ تىڭ تاراۋىن جازۋعا اناعۇرلىم كوپ جەرگىلىكتى ورىندار كۇشىن قوسۋىن ٴۇمىت ەتەمىن. قازىر جۇڭگو مەن قازاقستان دا دامۋ مەن گۇلدەنۋدىڭ شەشۋشى كەزەڭىندە تۇر، ٴبىز قازاقستان جاقپەن قول ۇستاسىپ، ەكى ەل مەملەكەت باسشىلارىنىڭ ماڭىزدى ورتاق تانىمدارىن ىشكەرىلەي تياناقتاندىرىپ، جۇڭگو _ ورتا ازيا باسشىلار باس قوسۋىنىڭ جانە 3 ـ كەزەكتى ”ٴبىر بەلدەۋ، ٴبىر جول“ حالىقارالىق سەلبەستىك جوعارى دارەجەلىلەر تالقى مىنبەرىنىڭ جەتىستىكتەرىن، اسىرەسە، جۇڭگونىڭ ”ٴبىر بەلدەۋ، ٴبىر جولدى“ جوعارى ساپامەن بىرگە قۇرۋدى قولداۋداعى 8 ٴتۇرلى ارەكەتىن تياناقتاندىرىپ، ەكى ەلدىڭ جەرگىلىكتى ورىندار ارا ٴوزارا تيىمدىلىك جەتكىزۋ سەلبەستىگىن ۇزدىكسىز تەرەڭدەتىپ، بارىس ـ كەلىستى، اۋىس ـ كۇيىستى جيىلەتۋدى، ەكونوميكا ـ ساۋدا سەلبەستىگىنىڭ دەڭگەيىن جوعارىلاتۋدى قالايمىز.
جۇڭگو ساۋدا ىستەرى مينيسترلىگىنىڭ ورىنباسار مينيسترى شىڭ چيۋپيڭ ٴسوز سويلەپ، مىنانى ٴبىلدىردى: جۇڭگو جاق قازاقستان جاقپەن بىرگە ەكى ەل مەملەكەت باسشىلارىنىڭ ماڭىزدى ورتاق تانىمىن جەتەكشى ەتىپ، ەكونوميكا ـ ساۋدا، ەكى جاقتى سەلبەستىكتىڭ ۇزدىكسىز ىشكەرىلەي دامۋىن ىلگەرىلەتىپ، جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردى جەدەل جەتىلدىرىپ، ۇلاستىرۋ، تۇتاستىرۋ كومەسكى كۇشىن ىشكەرىلەي اشىپ، جەرگىلىكتى ورىندار ارا سەلبەستىكتى كەڭەيتىپ، جۇڭگو _ قازاقستان قارىم ـ قاتىناسىنىڭ جاڭا ”التىن 30 جىلىنىڭ“ ساپاسىن ۇزدىكسىز جوعارىلاتۋدى قالايدى.
جاۋ گاڭ، لي يفي جانە شاندۇڭ ولكەسىنىڭ ورىنباسار باستىعى سۇڭ جۇنجي سوزىندە ٴار جاقتىڭ قازاقستاننىڭ جەرگىلىكتى ورىندارىمەن ارا اۋىس ـ كۇيىس، سەلبەستىك ونىمدىلىگىن، سونداي ـ اق كەلەسى قادامدا ٴوزارا تيىمدىلىك جەتكىزىپ، تەڭ يگىلىككە كەنەلىپ دامۋدى جەبەۋدىڭ باسىمدىعى مەن بولاشاعىن تانىستىردى. وسى رەتكى تالقى مىنبەرىن وراي ەتىپ، قازاقستانمەن ٴار سالاداعى اۋىس ـ كۇيىستى ۇزدىكسىز كۇشەيتىپ، باسىمدىققا يە سالالارداعى سەلبەستىكتى بەكەمدەپ، سەلبەستىكتىڭ تەرەڭدىگى مەن ٴورىسىن كەڭەيتىپ، كەلەلى سەلبەستىك ىستەرىنىڭ ۇزدىكسىز تەرەڭدەۋىن، ناقتىلانۋىن ىلگەرىلەتىپ، جۇڭگو _ قازاقستان تاعدىرلاس ورتاق تۇلعاسىن قۇرۋعا ۇلەس قوسۋدى ٴۇمىت ەتتى.
تالقى مىنبەرى كاسىپورىنداردى ٴتۇيىلىستىرۋ ٴماجىلىسىن وتكىزدى. جۇڭگو _ قازاقستان ساۋدا قوعامى مەن كاسىپورىن ۋاكىلدەرى دوستىق اۋىس ـ كۇيىس جاسادى جانە سەلبەستىكتى ٴتۇيىلىستىردى.
قازاقستان ساۋدا جانە ٴبىر تۇلعالاندىرۋ مينيسترلىگىنىڭ ورىنباسار مينيسترى تولەبايەۆ، اباي وبلىسىنىڭ باستىعى ۇرانقايەۆ، شىمكەنت قالاسىنىڭ باستىعى سىزدىقبەكوۆ، الماتى وبلىسىنىڭ باستىعى سۇلتانعازيەۆ ىلگەرىندى ـ كەيىندى ٴسوز سويلەپ، وزدەرى تۇرعان تاراۋدىڭ، وبلىس، قالانىڭ جۇڭگونىڭ جەرگىلىكتى ورىندارىمەن ارا اۋىس ـ كۇيىس، سەلبەستىك تاجىريبەلەرىن ٴبولىسىپ، كەلەسى قادامداعى سەلبەستىكتىڭ ٴتۇيىندى سالالارىن العا قويدى، جۇڭگو _ قازاقستان جەرگىلىكتى ورىندار سەلبەستىك تالقى مىنبەرىن ەكى ەلدىڭ جەرگىلىكتى ورىندار ارا سەلبەستىگىن تەرەڭدەتۋدىڭ ماڭىزدى تۇعىرى ەتىپ، جۇڭگونىڭ جەر ـ جەرىمەن ٴوزارا تيىمدىلىك جەتكىزىپ، تەڭ يگىلىككە كەنەلىپ دامۋىنىڭ ۇزدىكسىز مول جەمىس بەرۋىن ىلگەرىلەتەتىندىكتەرىن ٴبىلدىردى.
قازاقستاننىڭ جۇڭگودا تۇراتىن باس ەلشىسى مەن قاتىستى تاراۋلاردىڭ، وبلىس، قالالاردىڭ جاۋاپتىلارى جانە ۇكىمەتتىڭ، ساۋدا سالاسىنىڭ ۋاكىلدەرى تالقى مىنبەرىنە قاتىناستى.
بەيجيڭ، ىشكى موڭعۇل، حيلۇڭجياڭ، فۋجيان، جياڭشي، شاندۇڭ، حاينان، گانسۋ سياقتى ولكە، اۆتونوميالى رايون، توتە قاراستى قالالاردىڭ قاتىستى باسشىلارى جانە شي ـ ان قالاسىنىڭ باسشىلارى، اۆتونوميالى رايون مەن بيڭتۋاننىڭ قاتىستى باسشىلارى، جۇڭگو حۋاديان توبى، جۇڭگو عارىش عىلىم ـ تەحنيكا توبى، جۇڭگو حيميا ينجەنەريا توبى سياقتى ورتالىق كاسىپورىندارىنىڭ جاۋاپتى جولداستارى، قاتىستى ولكە، اۆتونوميالى رايون، توتە قاراستى قالالاردىڭ ۋاكىلدەرى تالقى مىنبەرىنە قاتىناستى.